НАРУШЕНИЕ НОРМЫ В УСТНОЙ РЕЧИ И ЕЕ ХАРАКТЕР

В данной статье рассматриваются лингвистические нормы в разговорном языке и их характеристики, классифицированные по типам, с учетом мнений ученых. Цель статьи – выявить ошибки и нарушения лингвистической нормы в разговорной речи современного общества, особенно среди молодежи, и продемонстрировать способы их устранения и важность лингвистической нормы. На основе исследования показана природа нарушений норм в разговорной речи, сравнительно проанализированы мнения о лингвистических нормах, определено место нарушений норм в употреблении молодежью и разделены на 5 типов. В статье представлен комплексный анализ характеристик и классификации нарушений норм с опорой на работы таких ученых, как М.Балакаев, Р.Сыздыкова, А.Байтурсынов, а также дополнительные словари. В результате проведенного анализа мы убедились в большой важности применения лингвистических норм в устной речи.

1. Балақаев М.Б. Қазақ әдеби тілі және оның нормалары. – Алматы: Ғылым, 1984. – 184 б.

2. Сыздықова Р. Тілдік норма және оның қалыптануы (кодификациясы). Көптомдық шығармалар жинағы. – Алматы: «Ел-шежіре», 2014. – 292 б.

3. Уәли Н.М. Графика. Орфография. Орфоэпия: монография. – Алматы: А. Байтұрсынов атындағы тіл білімі институты, 2018. – 235 б. // https://kazneb.kz/bookView/view/?brId=1580620&lang=kk

4. Салқынбай А.Б., Сәрсенбай Ж.А. Қазіргі қолданыстағы тілдік үрдістер: норма мен узустық ерекшеліктер // ҚазҰУ хабаршысы. Филология сериясы. №1 (189). – Алматы, 2023. – 12 б. // https://philart.kaznu.kz/index.php/1-FIL/article/download/4223/2927

5. Құрманбайұлы Ш., Жақыпов Ж., Ермекова Т., Жұбаева О., Сүйерқұл Б., Қожабек Н., Әлменбет А. Сөзтүзер (Қате қолданыстар сөздігі). – Астана: Zerde Publishing, 2023. – 406 б.

6. Байтұрсынов А. Бес томдық шығармалар жинағы. Бірінші том. – Алматы: «Жібек жолы» баспа үйі, 2002. – 208 б.

7. Қалиев Б.А. Қазақ тілінің фонетикасы. – Алматы: оқу құралы. ТехноЭрудит, 2019. – 168 б.

8. Садуақас Н.А. Қазіргі қазақ тілі фонетикасы: оқу құралы. – Алматы: ТехноЭрудит, 2019. – 364 б.