koz"Вестник Северо-Казахстанского университета имени Манаша Козыбаева"Bulletin of Manash Kozybayev North Kazakhstan University2958-003X2958-0048М. Қозыбаев атындағы СҚУ10.54596/2958-0048-2026-2-361-371koz-2538Research ArticleФИЛОЛОГИЧЕСКИЕ НАУКИPHILOLOGICAL SCIENCESНАРУШЕНИЕ НОРМЫ В УСТНОЙ РЕЧИ И ЕЕ ХАРАКТЕРVIOLATION OF THE NORM IN ORAL SPEECH AND ITS NATUREКадыровЖ. Т.KadyrovZh. T.

Петропавловск

Candidate of philological sciences, professor, associate professor, Department of Kazakh language and literature

Petropavlovsk

zhkadyrov_777@mail.ruСинбаеваГ. К.SinbayevaG. K.

Петропавловск

Senior lecturer, «Kazakh language and literature» chair, master

Petropavlovsk

gsinbaeva@mail.ruАдикенА.AdykenA.

Петропавловск

4 th-year student majoring in Kazakh Language and Literature

Petropavlovsk

akbotaadiken@mail.ruНАО «Северо-Казахстанский университет имени Манаша Козыбаева»КазахстанManash Kozybayev North Kazakhstan University NPLCKazakhstan20260907202602 (70)361371Copyright © Кадыров Ж.Т., Синбаева Г.К., Адикен А., 20262026Кадыров Ж.Т., Синбаева Г.К., Адикен А.Kadyrov Z.T., Sinbayeva G.K., Adyken A.Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.https://vestnik.ku.edu.kz/jour/article/view/2538

В данной статье рассматриваются лингвистические нормы в разговорном языке и их характеристики, классифицированные по типам, с учетом мнений ученых. Цель статьи – выявить ошибки и нарушения лингвистической нормы в разговорной речи современного общества, особенно среди молодежи, и продемонстрировать способы их устранения и важность лингвистической нормы. На основе исследования показана природа нарушений норм в разговорной речи, сравнительно проанализированы мнения о лингвистических нормах, определено место нарушений норм в употреблении молодежью и разделены на 5 типов. В статье представлен комплексный анализ характеристик и классификации нарушений норм с опорой на работы таких ученых, как М.Балакаев, Р.Сыздыкова, А.Байтурсынов, а также дополнительные словари. В результате проведенного анализа мы убедились в большой важности применения лингвистических норм в устной речи.

This article examines linguistic norms in spoken language and their characteristics, classified by type, taking into account the opinions of scholars. The purpose of the article is to identify errors and violations of linguistic norms in the spoken language of modern society, especially among young people, and to demonstrate ways to eliminate them and the importance of linguistic norms. Based on the research, the nature of violations of norms in colloquial speech is shown, opinions on linguistic norms are comparatively analyzed, the place of violations of norms in the usage of young people is determined, and they are divided into 5 types. The article presents a comprehensive analysis of the characteristics and classification of violations of norms based on the works of such scholars as M.Balakaev, R.Syzdykova, A.Baitursynuly, as well as additional dictionaries. As a result of the analysis, we are convinced of the great importance of applying linguistic norms in spoken language.

лингвистическая норманарушение нормыустная речьграмматическая нормаорфоэпическая и орфографическая нормалексическая нормаязыковая культураlinguistic normviolation of normsspoken languagegrammatical normphonetic and orthographic normlexical normlinguistic cultureReferencesБалақаев М.Б. Қазақ әдеби тілі және оның нормалары. – Алматы: Ғылым, 1984. – 184 б.Balaқaev M.B. Қazaқ әdebi tіlі zhәne onyң normalary. – Almaty: Ғylym, 1984. – 184 b.Сыздықова Р. Тілдік норма және оның қалыптануы (кодификациясы). Көптомдық шығармалар жинағы. – Алматы: «Ел-шежіре», 2014. – 292 б.Syzdyқova R. Tіldіk norma zhәne onyң қalyptanuy (kodifikaciyasy). Kөptomdyқ shyғarmalar zhinaғy. – Almaty: «El-shezhіre», 2014. – 292 b.Уәли Н.М. Графика. Орфография. Орфоэпия: монография. – Алматы: А. Байтұрсынов атындағы тіл білімі институты, 2018. – 235 б. // https://kazneb.kz/bookView/view/?brId=1580620&lang=kkUәli N.M. Grafika. Orfografiya. Orfoepiya: monografiya. – Almaty: A. Bajtұrsynov atyndaғy tіl bіlіmі instituty, 2018. – 235 b. // https://kazneb.kz/bookView/view/?brId=1580620&lang=kkСалқынбай А.Б., Сәрсенбай Ж.А. Қазіргі қолданыстағы тілдік үрдістер: норма мен узустық ерекшеліктер // ҚазҰУ хабаршысы. Филология сериясы. №1 (189). – Алматы, 2023. – 12 б. // https://philart.kaznu.kz/index.php/1-FIL/article/download/4223/2927Salқynbaj A.B., Sәrsenbaj Zh.A. Қazіrgі қoldanystaғy tіldіk үrdіster: norma men uzustyқ erekshelіkter // ҚazҰU habarshysy. Filologiya seriyasy. №1 (189). – Almaty, 2023. – 12 b. // https://philart.kaznu.kz/index.php/1-FIL/article/download/4223/2927Құрманбайұлы Ш., Жақыпов Ж., Ермекова Т., Жұбаева О., Сүйерқұл Б., Қожабек Н., Әлменбет А. Сөзтүзер (Қате қолданыстар сөздігі). – Астана: Zerde Publishing, 2023. – 406 б.Құrmanbajұly Sh., Zhaқypov Zh., Ermekova T., Zhұbaeva O., Sүjerқұl B., Қozhabek N., Әlmenbet A. Sөztүzer (Қate қoldanystar sөzdіgі). – Astana: Zerde Publishing, 2023. – 406 b.Байтұрсынов А. Бес томдық шығармалар жинағы. Бірінші том. – Алматы: «Жібек жолы» баспа үйі, 2002. – 208 б.Bajtұrsynov A. Bes tomdyқ shyғarmalar zhinaғy. Bіrіnshі tom. – Almaty: «Zhіbek zholy» baspa үjі, 2002. – 208 b.Қалиев Б.А. Қазақ тілінің фонетикасы. – Алматы: оқу құралы. ТехноЭрудит, 2019. – 168 б.Қaliev B.A. Қazaқ tіlіnің fonetikasy. – Almaty: oқu құraly. TekhnoErudit, 2019. – 168 b.Садуақас Н.А. Қазіргі қазақ тілі фонетикасы: оқу құралы. – Алматы: ТехноЭрудит, 2019. – 364 б.Saduaқas N.A. Қazіrgі қazaқ tіlі fonetikasy: oқu құraly. – Almaty: TekhnoErudit, 2019. – 364 b.

The authors declare that there are no conflicts of interest present.