СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОРМАНДЫ-ДАЛА АЙМАҒЫНДА ЖАЗДЫҚ БИДАЙДЫ ТАТ АУРУЫНАН ИНТЕГРАЦИЯЛАНҒАН ҚОРҒАУДЫҢ ӘСЕРІ

Зерттеулер барысында Ликамеро сортының жаздық бидайында қорғау құралдары мен тыңайтқыштарды қолданудың екі схемасының тиімділігі, сондай-ақ олардың аурудың таралуына және өнімділікке әсері бағаланды.
Схемалар арасындағы негізгі айырмашылық препараттардың мөлшерінде болды. Екі схемада да біріктірілген фунгицидтер (бензизотиазолинон + тебуконазол, крезоксим-метил) және тыңайтқыштар (аминқышқылдары, монокалийфосфат, гуминді тыңайтқыштар) өсімдіктің негізгі даму кезеңдерінде қолданылды: түптену, гүлдеу және дәннің толысуы.
Сонымен қатар фитосанитарлық мониторинг жүргізілді, оның нәтижесінде барлық тәжірибе нұсқаларында зиянкестердің болмағаны анықталды. Зерттеу нәтижесінде мынадай көрсеткіштер алынды: бақылау учаскесінде (өңдеусіз) тат ауруымен зақымдану 97,2% құрады, ал 700 мл/га мөлшеріндегі нұсқаларда 7 және 14 күндері сәйкесінше 34,7% және 38,2% болды. 900 мл/га мөлшерінде бұл көрсеткіштер 22,5% және 27,3% деңгейінде болды.
Аурудың таралуын тежеу бойынша екінші схема жақсы нәтиже көрсеткенімен, әлсіз өскіндер мен сирек өсімдік жамылғысы байқалды, бұл өз кезегінде өнімнің төмендеуіне әкелді. Біздің ойымызша, бұл тұқымды өңдеу кезінде жоғары мөлшер қолданылуына байланысты, соның салдарынан өну кезеңі кешікті.
Жалпы биологиялық өнімділік бойынша мынадай нәтижелер тіркелді: бақылау –35,3 ц/га, бірінші схема – 39,4 ц/га, екінші схема – 26,7 ц/га.

1. Kovalenko E.D., Petrenko S.A. Distribution and harmfulness of brown rust of wheat in the North Kazakhstan region // Bulletin of Plant Protection, 2020, no. 4, pp. 45-50.

2. Stancheva, Y. Atlas of diseases of agricultural crops. Vol. 1: Diseases of field crops / Y. Stancheva. - Sofia: Pensoft Publ., 2005. - 182 p. (in Russian)

3. Chekalin N.M. Modern fungicides in the system of protection of grain crops. - Moscow: Agropromizdat Publ., 2018, 280 p.

4. Shapiro I. D., Vasyutin A. S. Vliyanie listovykh bolezov na vozrozhnost ' i kachestvo zerna yarovoy psheney [The influence of leaf diseases on the yield and quality of spring wheat grain]. - 2019. - No. 5. - pp. 32-35.

5. The State of Food and Agriculture 2021. Climate change and the emergence of new plant diseases. –Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations, 2021. – 215 p.

6. Hovmøller, M.S. Replacement of the European wheat yellow rust population by new races from the centre of diversity in the near-Himalayan region / M.S. Hovmøller, S. Walter, R.A. Bayles // Plant Pathology. – 2016. – Vol. 65, No. 3. – P. 402–411.

7. Abugalieva A.I. et al. Resistance of wheat varieties to brown rust // Vestnik nauki KazNAU. - 2024. - No. 2. - pp. 45-52.

8. Ivanov S.V., Petrov A.A. Application of fungicides against brown rust of wheat. - 2023. - No. 45. - pp. 120-124.

9. Sidorov P.N. Biological efficiency of new generation fungicides // RUDN University Bulletin. Series: Agronomy. - 2022. - No. 3. - pp. 67-73.

10. Kuznetsov V.I. Effektivnost ' fungizidnoy zashchity zernovykh kul'tury [Effectiveness of fungicidal protection of grain crops].