М. Қозыбаев атындағы СҚУ "Биология" кафедрасының гербарий қорындағы FABACEAE коллекциясын цифрландыру және GBIF платформасына интеграциясы

Мақалада Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданының аумағында жиналған және Манаш Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан университетінің (SQU) гербарий қорында сақталған Fabaceae тұқымдас өсімдіктердің гербарий үлгілерін цифрландыру нәтижелері келтірілген. Жұмыс нәтижесінде 46 түрге жататын 200 үлгі жүйеленді, геореференцияланды және еркін ғылыми қолжетімділік үшін GBIF (Global biodiversity Information Facility) халықаралық платформасына орналастырылды.

Жұмыс нәтижесінде аймақтық флористикалық материалдарға ашық қол жетімділікті қамтамасыз ететін Darwin Core Archive форматындағы құрылымдық мәліметтер базасы құрылды. Түрлер құрамын талдау шалғынды-дала туыстарының (Lathyrus, Astragalus, Trifolium, Melilotus) үстемдігі анықталды, сондай-ақ гербарий материалдарын жинау шыңы 1970-1980 жылдары, далалық тәжірибелер белсенді жүргізілген кезде болғанын көрсетті.

Қазіргі кезең (2020-2025) Биоәртүрлілікті мониторингтің әлемдік жүйесіне аймақтық ботаникалық зерттеулердің интеграциясының көрсететін деректерді өңдеу мен жариялаудың цифрлық әдістеріне көшумен сипатталады. Алынған нәтижелер Қазақстан флорасын зерттеу жөніндегі жаһандық бастамалар шеңберінде ботаникалық мұраны сақтау және деректермен ғылыми алмасу үшін гербарий қорларын цифрландырудың маңыздылығын көрсетеді.

1. Tleubergenova, G.S., & Kuznetsova, M.A. Flora and Vegetation of the North Kazakhstan Region. Petropavl: M. Kozybayev North Kazakhstan State University, 2017. – 150 p.

2. Tleubergenova, G.S., & Pashkov, S.V. Taxonomic structure of the Family Fabaceae (Leguminosae) in the Flora of the North Kazakhstan Region. // Bulletin of Moscow City Pedagogical University. Series “Natural Sciences”, 2020, No. 2 (38), pp. 60–67.

3. Kalkabaeva, G.M., & Esimzhanova, A.M. Stages of flowering of Fabaceae plants in the North Kazakhstan Region. // Bulletin of Karaganda University. Series “Biology. Medicine. Geography”, 2024, No. 1 (113) pp 34-41.

4. Galiev, Zh.M., & Kalkamanova, A.B. Herbarium Fund of the Department of General Biology of M. Kozybayev North Kazakhstan State University: A Teaching Aid for Students of Botanical Disciplines. Petropavl: M. Kozybayev NKSU, 2006. - 56 p.

5. Buivolov Yu.A., Ivanova N.V., Shashkov M.P. Digitization of data from Chronicles of Nature and scientific biological collections of specially protected natural areas. Study guide. Federal State Budgetary Institution Prioksko-Terrasny State Natural Biosphere Reserve, 2019.- 38 p.

6. Kuandykova M.K. (2025). Herbarium Collection of Fabaceae family North Kazakhstan University named after Manash Kozybayev (SQU). Version 1.2. NLS "M. Kozybayev North Kazakhstan University". Occurrence dataset https://doi.org/10.15468/j95r2t accessed via GBIF.org on 2025-12-23