МЕКТЕП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ЖОБАЛЫҚ ҚЫЗМЕТІНДЕ ГЕОАҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУ: ӘДІСНАМАЛЫҚ ТӘСІЛДЕР ЖӘНЕ БАҒДАРЛАМАЛЫҚ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУГЕ ШОЛУ

Қазіргі білім беру парадигмасы оқу процесіне инновациялық технологияларды белсенді интеграциялаумен сипатталады. Геоақпараттық жүйелер кеңістіктік деректермен жұмыс істеу, оларды визуализациялау және табиғи және әлеуметтік-экономикалық құбылыстарды кешенді талдау мүмкіндіктерін қамтамасыз ете отырып, оқушылардың ғылыми жобаларын жүзеге асыру үшін перспективалы құрал болып табылады. Мақалада білім беруде ГАЖ қолданудың теориялық негіздеріне жүйеленген талдау ұсынылған, мектеп зерттеу жобаларының негізгі тақырыптық бағыттары қарастырылған. Білім беру мақсаттары үшін қолжетімді ГАЖ бағдарламалық қамтамасыз етуге салыстырмалы талдауға ерекше назар аударылған. Жеті бағдарламалық өнімнің функционалдық мүмкіндіктері талданған: QGIS, ArcGIS Online, Google Earth Pro, SAGA GIS. Әрбір бағдарлама үшін мектеп білімі контекстінде артықшылықтар мен шектеулер анықталған. Жобалық қызметті ұйымдастырудың әдіснамалық тәсілдері әзірленді, оған алты негізгі кезең кіреді: тақырыпты таңдаудан нәтижелерді ұсынуға дейін. Ұсынылған әдістемелік ұсынымдар пәнаралық интеграция, жобалардың практикалық бағыты, ашық деректер мен бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану мәселелерін қамтиды. Зерттеу нәтижелері оқушылардың зерттеу құзыреттіліктерін қалыптастыру, кеңістіктік ойлауды және цифрлық сауаттылықты дамыту үшін ГАЖ технологияларының елеулі әлеуетін көрсетеді. Жұмыстың практикалық маңыздылығы ұсынылған материалдарды орта мектептердің білім беру процесіне геоақпараттық технологияларды енгізу үшін пайдалану мүмкіндігінде жатыр.

1. Об утверждении Государственной программы развития образования и науки Республики Казахстан на 2020-2025 годы: Постановление Правительства Республики Казахстан от 27 декабря 2019 года № 988 // Информационно-правовая система нормативных правовых актов РК «Әділет». URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/P1900000988 (дата обращения: 10.02.2026).

2. Usenov, N., Layshanov, S., Abikbaev, E., & Issakov, Y. (2023). Опыт применения геоинформационных технологий в системе среднего образования развивающихся стран. Journal of Educational Sciences, 75(2), 150-160. https://doi.org/10.26577/JES.2023.v75.i2.014

3. Федоровских, А. (2021). Образовательные возможности ГИС-технологий при изучении географии в школе. ГИС от конференции к конференции, №1 (94). [Электронный ресурс]. URL: https://arcreview.esri-cis.ru/2021/08/24/learn-geography-in-school/ (дата обращения: 11.02.2026).

4. Новенко, Д.В. Использование геоинформационных технологий в школьном географическом образовании [Текст] / Д.В. Новенко // «География в школе». – 2007. – №7. с. 36-40.

5. ГИС технологии в географии. Электронное учебное пособие. Торайгыров университет [Электронный ресурс]. URL: https://textbook.tou.edu.kz/books/026/index.html (дата обращения: 11.02.2026).

6. Назначение и документация ГИС. [Электронный ресурс]. URL: https://pps.kaznu.kz/ru/Main/FileShow/2751043/79/446/7672/ (дата обращения: 11.02.2026).

7. Методические рекомендации по организации проектной деятельности обучающихся в процессе обучения географии. [Электронный ресурс]. URL: https://uba.edu.kz/storage/app/media/55555%20QQQ%20%20RS%20%20RS.pdf (дата обращения: 11.02.2026).

8. Цветков В.Я. Геоинформационные системы и технологии. - М.: Финансы и статистика, 1998. - 288 с.

9. QGIS Development Team. QGIS Geographic Information System [Электронный ресурс]. Open Source Geospatial Foundation Project. URL: https://www.qgis.org (дата обращения: 10.02.2026).

10. Esri. ArcGISOnline [Электронный ресурс]. URL: https://www.esri.com/en-us/arcgis/products/arcgis-online/overview (дата обращения: 10.02.2026).

11. Google. Google Earth Pro [Электронный ресурс]. URL: https://www.google.com/earth/versions/#earth-pro (дата обращения: 10.02.2026).

12. SAGA Development Team. System for Automated Geoscientific Analyses [Электронный ресурс]. URL: http://www.saga-gis.org (дата обращения: 10.02.2026).