МЕКТЕПТЕГІ АҒЫЛШЫН ТІЛІ САБАҚТАРЫНДА ОҚУШЫЛАРДЫҢ ӨЗІН-ӨЗІ РЕТТЕЙТІН БАҒАЛАУЫ АСПЕКТІСІНДЕ КРИТЕРИАЛДЫ БАҒАЛАУДЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ

Бұл мақалада мектептегі оқыту үдерістеріне интерактивті бағалау әдістерін аутентті интеграциялау арқылы бағалау мәселесін шешу қарастырылады (ағылшын тілі сабақтары мысалында). Мақаланың айтылым және жазылымды критериалды бағалаудың әзірленген шеңберін эксперименттік апробациялауға байланысты Солтүстік Қазақстан облысындағы екі мектепте жүргізілген қолданбалы зерттеудің материалдары мен нәтижелеріне негізделген. Материалдар мен нәтижелер М. Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан университеті оқытушылары тарапынан педагогика және лингводидактика тұрғысынан концептуалды тұрғыда пайымдалды. Мақала мазмұнының бірегейлігі білім алушылардың когнитивтік дамуына бағдарлануымен және Қазақстандағы білім берудің жаңартылған мазмұнының сын- қатерлеріне сәйкес сұранысқа ие критериалды бағалаудың ресурстары мен тетіктерін кеңейтумен айқындалады. Зерттеу нәтижелері оқудағы өзін-өзі реттеуге, жағымды эмоциялардың қалыптасуына (академиялық өміршеңдік пен шет тілін үйренуден ләззат алуға) және оқытуды дараландыруға ықпал ететін ағылшын тілін оқытудағы тұтас үдеріс ретінде критериалды бағалауды тиімді ұйымдастырудың мүмкіндігін көрсетеді. Бұл нәтижелер мектеп мұғалімдері, жоғары оқу орны оқытушылары (болашақ педагогтерді критериалды бағалауға дайындау тұрғысынан), әдіскерлер мен білім беру сарапшылары үшін практикалық маңызға ие.

1. Конституция Республики Казахстан: принята на респ. референдуме 15 мар. 2026 г. // Информационно-правовая система нормативных правовых актов Республики Казахстан «Әділет».- URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000 (дата обращения: 17.04.2026).

2. Об утверждении государственных общеобязательных стандартов дошкольного воспитания и обучения, начального, основного среднего и общего среднего, технического и профессионального, послесреднего образования: приказ Министра просвещения Республики Казахстан от 3 авг. 2022 г. № 348: в ред. приказа Министра просвещения Республики Казахстан от 15 апр. 2025 г. № 348 // Информационно-правовая система нормативных правовых актов Республики Казахстан «Әділет».- URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2200029031 (дата обращения: 17.04.2026).

3. Li, J. Teacher continuing professional development in formative assessment: A pathway to enhanced student achievement / J. Li, P.Y. Gu // Teaching and Teacher Education. - 2026. - Vol. 174. https://doi.org/10.1016/i.tate.2026.105426 (дата обращения: 18.04.2026).

4. Romig, J.E. Criterion validity evidence and alternate form reliability of curriculum-based measures of written expression for eighth grade students / J. E. Romig, A. A. Olsen, E. Medina, A. Tulloh // Assessing Writing. - 2025. - Vol. 66. - URL: https://doi.org/10.1016/i.asw.2025.100958 (дата обращения: 18.04.2026).

5. Zeng, B. Analyzing factors associated with student achievement in large-scale educational assessments: A two-stage machine learning approach / B. Zeng, J. Sun, H. Wen // International Journal of Educational Research. - 2026. - Vol. 136. - URL: https://doi.org/10.1016/i.iier.2025.102886 (дата обращения: 18.04.2026).

6. Zhang, J. A multidimensional approach to the impact of achievement emotions on high school students' L2 writing performance / J. Zhang // Assessing Writing. - 2026. - Vol. 69. - URL: https://doi.org/10.1016/i.asw.2026.101048 (дата обращения: 18.04.2026).

7. Martinez-Abad, F. Teaching competencies as a key element for educational achievement and equity: a PISA-based study / F. Martinez-Abad, A. Jimenez-Vivas, M. J. Rodriguez-Conde // Teaching and Teacher Education. - 2026. - Vol. 181. - URL: https://doi.org/10.1016/i.tate.2026.105712 (дата обращения: 18.04.2026) .

8. Государственный общеобязательный стандарт основного среднего образования: утв. приказом Министра просвещения Республики Казахстан от 3 авг. 2022 г. № 348. - Астана, 2022

9. Cambridge Assessment: annual review: 01 August 2020 - 31 July 2021 / Cambridge University Press & Assessment. - Cambridge, 2021. - 34 p. - URL: https://www.cambridgeassessment.org.uk/ (дата обращения: 19.04.2026).

10. Результаты Казахстана в PISA 2022: национальный отчет / Министерство просвещения Республики Казахстан, АО «Национальный центр исследований и оценки образования «Талдау» им. А. Байтұрсынұлы». - Астана: НЦИОО «Талдау» им. А. Байтұрсынұлы, 2024. - 169 с.

11. Можаева, И.О. Руководство по критериальному оцениванию для учителей основной и общей средней школ: учебно-методическое пособие / И.О. Можаева, А.С. Шилибекова, Д.Б. Зиеденова. - Астана: АОО «Назарбаев Интеллектуальные школы», 2016. - 46 с.

12. Hattie, J. Visible Learning for Teachers: Maximizing Impact on Learning / J. Hattie. - London; New York: Routledge, 2012. - 290 p. - URL: https://www.taylorfrancis.com/books/mono/10.4324/9780203181522/visible-learning-teachers-iohn-hattie (дата обращения: 13.03.2026).

13. Black, P. Seven Strategies of Assessment for Learning / P. Black, D. Wiliam. - Oxford: Oxford University Press, 2008. - 135 p.

14. Ныгметова, Б.Д. Сущность критериального оценивания в условиях обновления содержания школьного образования / Б.Д. Ныгметова, Н.С. Сарбасов // Білімді ел. Образованная страна. - 2016.- 16 авг. (№ 15). - С. 29. - URL: https://cyberleninka.ru/article/n/suschnost-kriterialnogo-otsenivaniya-v-usloviyah-obnovleniya-soderzhaniya-shkolnogo-obrazovaniya/viewer (дата обращения: 13.03.2026).

15. Harrison, C. Assessment for Learning: Resource materials and practices / C. Harrison, W. Harlen // School Science Review. - 2004. - Vol. 85, № 311. - P. 85-90.

16. Sadler, D.R. Formative Assessment and the Design of Instructional Systems / D.R. Sadler // Instructional Science. - 1989. - Vol. 18, № 2. - P. 119-144. - URL: https://moodle2.units.it/pluginfile.php/780706/modresource/content/1/Formative-Assessment-and-Design-of-Instructional-Systems (дата обращения: 15.03.2026).

17. Nicol, D.J. Formative assessment and self-regulated learning: A model and seven principles of good feedback practice / D.J. Nicol, D. Macfarlane-Dick // Studies in Higher Education. - 2006. - Vol. 31, № 2.- P. 199-218. - URL: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/03075070600572090 (дата обращения: 15.03.2026).

18. Шмигирилова, И.Б. Развитие навыков оценивания у будущих учителей математики: комплексный подход / И.Б. Шмигирилова, А.С. Рванова, А.А. Таджигитов, О.Л. Копнова // Образование и наука. - 2024. - Т. 26, № 3. - URL: https://doi.org/10.17853/1994-5639-2024-3-91-122 (дата обращения: 25.04.2026).

19. Болдырев, Н.Н. Концептуальное пространство когнитивной лингвистики / Н.Н. Болдырев // Вопросы когнитивной лингвистики. - 2004. - № 1. - С. 18-36. - URL: https://cyberleninka.ru/article/n/kontseptualnoe-prostranstvo-kognitivnoy-lingvistiki (дата обращения: 25.04.2026) .

20. Tate, M.L. Worksheets Don't Grow Dendrites : 20 Instructional Strategies That Engage the Brain / M.L. Tate. - Thousand Oaks: Corwin Press, 2003. - 160 p.

21. Демьянков, В.З. Когнитивная лингвистика как разновидность интерпретирующего подхода / В.З. Демьянков // Вопросы языкознания. - 1994. - № 4. - С. 17-33. - URL: http://belb.info/obmen/Demiankov-Kognitiv.htm (дата обращения: 25.04.2026).

22. Модель критериального оценивания: методические рекомендации / составитель А.Н. Баймуханова. - Астана: НАО «НИШ», 2017. - 32 с. - URL: https://nis.edu.kz (дата обращения: 25.04.2026).

23. Wetz, B. English Plus. Grade 8. Student’s Book / B. Wetz, D. Pye. - Oxford: Oxford University Press, 2020. - 119 p.

24. Yang, C. Foreign language academic buoyancy, enjoyment and academic achievement among Chinese senior high school students / C. Yang, H. Li, Y. Zheng // Acta Psychologica. - 2026. - Vol. 263. - URL: https://doi.org/10.1016/i.actpsy.2026.106276 (дата обращения: 12.06.2026)