БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНДА ІС-ӘРЕКЕТ (ACTIVITY-BASED LEARNING) АРҚЫЛЫ ОҚЫТУ ӘДІСІ НЕГІЗІНДЕ SOFT SKILLS ДАМЫТУ

Бұл зерттеу іс-әрекет (Activity-Based Learning) арқылы оқыту әдісін қолдану арқылы бастауыш сынып оқушыларында икемді дағдыларды (soft skills) қалыптастырудың өзекті мәселесіне арналған. Зерттеу Қазақстан Республикасы, Петропавл қаласындағы «Бірінші гимназия» КММ базасында 3-сыныптың 20 оқушысының қатысуымен жүргізілді. Жұмыстың жаңалығы қазақстандық білім беру контекстінде бастауыш мектеп жасындағы балаларда коммуникативтік дағдыларды, сыни ойлауды, ынтымақтастық қабілетін және эмоционалдық интеллектті бір мезгілде дамыту үшін іс-әрекет әдістерін кешенді қолданудан тұрады. Зерттеудің әдіснамалық негізі оқытудағы белсенділік тәсілінің тұжырымдамалары, Л.С. Выготский мен А.А. Леонтьевтің сөйлеу әрекетін дамыту теориясы, сондай-ақ икемді құзыреттіліктерді қалыптастырудың заманауи тәсілдері болды. Педагогикалық эксперимент барысында рөлдік ойындар, этномәдени компоненті бар жобалық оқыту «Think-Pair-Share» әдістері, топтық жобалар және интерактивті тапсырмалар пайдаланылды. Диагностика нәтижелері коммуникативтік дағдылар көрсеткіштерінің (жоғары және орта деңгейдегі оқушылардың 35%-дан 75%-на дейін), сыни тұрғыдан ойлаудың (28%-дық өсім), топтық жұмыс дағдыларының (32%-дық өсім) және эмоционалды реттеудің (24%-дық өсім) статистикалық маңызды өсімін көрсетті. Зерттеу құрылымы проблеманы теориялық талдауды, эксперименттік бағдарламаның сипаттамасын, нәтижелердің сандық және сапалық талдауын қамтиды. Қорытынды soft skills қалыптастырудың педагогикалық технологиясы ретінде Activity-Based Learning тиімділігін растайды, бұл Қазақстан Республикасының жаңартылған білім беру мазмұнының талаптарына және халықаралық білім беру стандарттарына сәйкес келеді.

1. World Economic Forum. The Future of Jobs Report 2025. – Geneva: World Economic Forum, 2025. – URL: https://www.weforum.org/publications/the-future-of-jobs-report-2025/ (дата обращения: 29.04.2026).

2. UNESCO. Mainstreaming social and emotional learning in education systems: policy guide. – Paris: UNESCO, 2024. – 191 p. https://doi.org/10.54675/ORWD6913

3. National Research Council. Education for Life and Work: Developing Transferable Knowledge and Skills in the 21st Century / ed. by J.W. Pellegrino, M.L. Hilton. – Washington, DC: The National Academies Press, 2012. – 242 p. https://doi.org/10.17226/13398

4. Jones D.E., Greenberg M., Crowley M. Early Social-Emotional Functioning and Public Health: The Relationship Between Kindergarten Social Competence and Future Wellness // American Journal of Public Health. – 2015. – Vol. 105, № 11. – P. 2283–2290. https://doi.org/10.2105/AJPH.2015.302630

5. Durlak J.A., Weissberg R.P., Dymnicki A.B., Taylor R.D., Schellinger K.B. The impact of enhancing students' social and emotional learning: a meta-analysis of school-based universal interventions // Child Development. – 2011. – Vol. 82, № 1. – P. 405–432. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2010.01564.x

6. Dewey J. Experience and Education. – New York: Macmillan, 1938. – 91 p.

7. Vygotsky L.S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 1978. – 159 p.

8. Kolb D.A. Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development. – Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall, 1984. – 256 p.

9. Abdurakhmanova M., Saduakas G., Baş Ö. Development of soft skills in primary school students based on national values // Pedagogy and Psychology. – 2025. – Vol. 62, № 1. – P. 50–58. https://doi.org/10.51889/2960-1649.2025.62.1.006

10. Leon A.C., Davis L.L., Kraemer H.C. The role and interpretation of pilot studies in clinical research // Journal of Psychiatric Research. – 2011. – Vol. 45, № 5. – P. 626–629. https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2010.10.008

11. Rizakhojayeva G., Ramankulov S., Akeshova M., Nurizinova M., Tuyakov Y., Abdrakhmanov R. STEM-based approaches to soft skills development: a synthesis of meta-analytic findings and empirical evidence // Frontiers in Education. – 2025. – Vol. 10. – Article 1663155. https://doi.org/10.3389/feduc.2025.1663155

12. Леонтьев А.А. Язык, речь, речевая деятельность. – М.: Просвещение, 1969. – 214 с.

13. Китайгородская Г.А. Методика интенсивного обучения иностранным языкам: учеб. пособие. – 2-е изд., испр. и доп. – М.: Высшая школа, 1986. – 103 с.

14. Селезнева В.А., Шахмалова И.Ж. Исследование уровня сформированности коммуникативных навыков у детей младшего школьного возраста // Мир педагогики и психологии. – 2024. – № 04 (93). – URL: https://scipress.ru/pedagogy/articles/issledovanie-urovnya-sformirovannosti-kommunikativnykh-navykov-u-detej-mladshego-shkolnogo-vozrasta.html (дата обращения: 29.04.2026).

15. Orih D., Heyeres M., Morgan R., Udah H., Tsey K. A systematic review of soft skills interventions within curricula from school to university level // Frontiers in Education. – 2024. – Vol. 9. – Article 1383297. https://doi.org/10.3389/feduc.2024.1383297

16. Johnson D.W., Johnson R.T. An educational psychology success story: social interdependence theory and cooperative learning // Educational Researcher. – 2009. – Vol. 38, № 5. – P. 365–379. https://doi.org/10.3102/0013189X09339057

17. Bell S. Project-based learning for the 21st century: skills for the future // The Clearing House: A Journal of Educational Strategies, Issues and Ideas. – 2010. – Vol. 83, № 2. – P. 39–43. https://doi.org/10.1080/00098650903505415

18. Cohen J. Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences. – 2nd ed. – Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, 1988. – 567 p.

19. Seprie S., Wuryandani W., Muthmainah M. Transforming primary education: balancing social skills and academic achievement through global inquiry-based learning models // Frontiers in Education. – 2025. – Vol. 10. – Article 1512274. https://doi.org/10.3389/feduc.2025.1512274

20. Malykhin O., Aristova N., Zahorulko M., Lipchevska I. Students’ visual literacy development in primary school: the influence of teachers’ ability to visualize educational information // Society. Integration. Education. Proceedings of the International Scientific Conference. – 2024. – Vol. 1. – P. 465–475. https://doi.org/10.17770/sie2024vol1.7913