Preview

Манаш Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан университетінің Хабаршысы

Кеңейтілген іздеу

ХРОМОСОМАЛЫҚ ӨЗГЕРГІШТІК АСТАНА ҚАЛАСЫНЫҢ МАҢАЙЫНДАҒЫ ANOPHELES MESSEAE ПОПУЛЯЦИЯЛАРЫНДА

https://doi.org/10.54596/2958-0048-2026-3-122-135

Толық мәтін:

Аңдатпа

Астана қаласының маңындағы екі биотопта (Қуйғенжар және Интернациональный, Ақмола облысы) Anopheles messeae Fall., 1926 табиғи популяцияларына цитогенетикалық зерттеу жүргізілді. Лактоацетоорсеин әдісімен 111 кариотип талданды. XL, 3R және 3L хромосомаларында айқын инверсиялық полиморфизм, 2R аутосомында мономорфтылық анықталды. XL11 генотипі басым; 3L01 гетерозиготалары - 47,4% және 66,6%. Популяциялар арасындағы айырмашылықтар 3R (χ2=4,37) және 3L (χ2=6,21) бойынша маңызды (p<0,05); Интернационалистер популяциясында Харди-Вайнберг тепе-теңдігінен ауытқу анықталды (χ2=6,87; p<0,05).

Авторлар туралы

А. К. Сибатаев
С. Сейфуллин атындагы Қазақ агротехникалық зерттеу университеті; Л.Н. Гумилев атындагы Еуразия үлттыцуниверситет; Томск мемлекеттік үлттыц зерттеу университеті
Қазақстан

Астана

Томск



И. Э. Вассерлауф
Томск мемлекеттік үлттыц зерттеу университеті
Ресей

Томск



А. М. Сибатаева
Л.Н. Гумилев атындагы Еуразия үлттыцуниверситет
Қазақстан

Астана



Л. Мейрамхан
С. Сейфуллин атындагы Қазақ агротехникалық зерттеу университеті
Қазақстан

Астана



Г. М. Абылкасымова
Генетика және физиология институты
Қазақстан

Алматы



Әдебиет тізімі

1. Стегний В.Н. Популяционная генетика и эволюция малярийных комаров. - Томск: Изд-во Томского гос. ун-та, 1991. - 136 с.

2. Бисмильдин Ф.Б., Шапиева Ж.Ж., Анпилова Е.Н. Современная ситуация по малярии в республике Казахстан // Мед. паразитология и паразитарные болезни. - 2001. - № 1. - С. 24-32.

3. Гордеев М.И. Адаптивные стратегии в популяциях малярийных комаров: дис. доктор биологических наук: 03.00.15 - Генетика. - Томск, 1997. - 304 с.

4. Новиков Ю.М. Взаимодействие инверсий в популяциях малярийного комара Anopheles messeae Fall., дифференциация его кариофонда и механизмы поддержания популяционно-генетического гомеостаза // В кн.: Новые данные по кариосистематике двукрылых насекомых / Труды Зоол. ин-та АН СССР. - Л., 1980, - Т.95. - С. 40-49.

5. Новиков Ю.М., Кабанова В.М. Адаптивная ассоциация инверсий в природной популяции малярийного комара Anopheles messeae Fall. // Генетика. - 1979. - Т. 15, № 6. - С. 1033-1045.

6. Стегний В.Н., Пищелко А.О., Сибатаев А.К., Абылкасымова Г. Пространственно-временные изменения частот хромосомных инверсий по ареалу малярийного комара Anopheles messeae Fall. (Culicidae) за 40-летний период мониторинга // Генетика. 2016. - Т.52. - №6. - С. 664-671. https://doi.org/10.7868/S0016675816060138

7. Сибатаев А.К., Вассерлауф И.Е., Усов К.Е., Алексеева С.С., Абылкасымова Г.М., Стегний В.Н. Долговременная и сезонная динамика инверсионного полиморфизма малярийного комара Anopheles messeae fall. (Diptera: Culicidae) в популяции центральной части видового ареала (Западная сибирь, Томская область) Генетика. - 2023. - Т. 59, №2. - С. 176-183. https://doi.org/10.31857/S0016675823020121

8. Русакова А.М., Артемов Г.Н., Стегний В.Н. Инверсионный полиморфизм природных популяций малярийного комара (Anopheles messeae Fall.) Восточной части ареала // Вестник Томского гос. ун-та. Биология. - 2011. - № 2 (14). - С. 117-121.

9. Перевозкин В.П., Хальзова В.В. Видовая и популяционно-генетическая структура малярийных комаров Центральной Сибири // Вестник Томского государственного педагогического университета. - 2013. - № 8 (136). - С. 75-80.

10. Москаев А.В., Гордеев М.И. Хромосомный состав малярийных комаров Шумихинского государственного природного зоологического заповедника (Курганская область) // Вестник МГОУ. Серия: Естественные науки. - 2015. - № 5. - С. 26-33.

11. Гордеев М.И., Бежонова О.В., Москаев А.В. Хромосомный полиморфизм в популяциях малярийного комара Anopheles messeae (Diptera, Culicidae) на юге Русской равнины // Генетика. - 2012. - Т. 48, № 9. -С. 1124-1128.

12. Перевозкин В.П., Бондарчук С.С., Минич А.С. Цитогенетический анализ видового состава и инверсионной структуры популяций малярийных комаров в Астраханской области // Генетика. - 2015. - Т. 51, № 8. - С. 924-932. https://doi.org/10.7868/S0016675815060132

13. Перевозкин В.П., Минич А.С., Багаутдинова Г.Т. Популяционная и видовая структура малярийных комаров в Центральной Европе // Вестник Томского государственного педагогического университета. - 2013. - № 8 (136). - С. 70-74.

14. Гордеев М.И., Сибатаев А.К. Цитогенетическая и фенотипическая изменчивость в центральных и периферийных популяциях малярийного комара Anopheles messeae Fall. (Diptera, Culicidae) // Генетика. - 1996. - Т. 32, № 9. - С. 1199-1205.

15. Abylkassymova G.M., Wasserlauf I.E., Sibataev A.K., Stegniy V.N., Andreeva Yu.V., Sibataeva A.M., Pervilyeva A.V. Comparative analysis of the variability of the genetic structure of Anopheles messeae (Diptera, Culicidae) populations from Western Siberia and Eastern Kazakhstan. 2019. IOP Conf Ser.: Earth Environ. Sci. - 400. 012013. D0I:10.1088/1755-1315/400/1/012013

16. Сибатаев А.К., Шабанова Ю.В. Морфология малярийных комаров комплекса Anopheles maculipennis // Научно-практическое руководство по малярии (эпидемиология, систематика, генетика) / под ред. В.Н. Стегния. - 2007. - С. 146-185.

17. Гуцевич А.В., Мончадский А.С., Штакельберг А.А. Комары. Семейство Culicidae // Фауна СССР. Двукрылые насекомые. - Ленинград: Наука, 1970. -Т. 3, вып. 4. - 384 с.

18. Кабанова В.М., Карташова Н.Н., Стегний В.Н. Кариологические исследования природных популяций малярийного комара в Среднем Приобъе. I. Характеристика кариотипа Anopheles maculipennis messeae // Цитология. - 1972. - Т. 14, № 5. - С. 630-636.

19. Сибатаев А.К., Вассерлауф И.Е., Усов К.Е., Алексеева С.С., Абылкасымова Г.М., Стегний В.Н. Географическая изменчивость инверсионного полиморфизма малярийного комара Anopheles messeae fall. (Diptera: Culicidae) в Томской области // Генетика. - 2022. - Т. 58, № 6. - С. 678-684. https://doi.org/10.31857/S0016675822060091


Рецензия

Дәйектеу үшін:


Сибатаев А.К., Вассерлауф И.Э., Сибатаева А.М., Мейрамхан Л., Абылкасымова Г.М. ХРОМОСОМАЛЫҚ ӨЗГЕРГІШТІК АСТАНА ҚАЛАСЫНЫҢ МАҢАЙЫНДАҒЫ ANOPHELES MESSEAE ПОПУЛЯЦИЯЛАРЫНДА. Манаш Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан университетінің Хабаршысы. 2026;(3 (71)):122-135. https://doi.org/10.54596/2958-0048-2026-3-122-135

For citation:


Sibataev A.K., Wasserlauf I.E., Sibataeva A.M., Meiramkhan L., Abylkassymova G.M. CHROMOSOMAL VARIABILITY IN POPULATIONS OF ANOPHELES MESSEAE IN THE VICINITY OF ASTANA. Bulletin of Manash Kozybayev North Kazakhstan University. 2026;(3 (71)):122-135. (In Russ.) https://doi.org/10.54596/2958-0048-2026-3-122-135

Қараулар: 5

JATS XML


ISSN 2958-003X (Print)
ISSN 2958-0048 (Online)