«РОМАНО» ЖӘНЕ «РИВЬЕРА» КАРТОП СОРТТАРЫНЫҢ IN VITRO МӘДЕНИЕТІНДЕ МОРФОГЕНЕЗІНЕ ӘРТҮРЛІ ҚОРЕКТІК ОРТАЛАРДЫҢ ӘСЕРІ

Картоп (Solanum tuberosum L.) Қазақстан Республикасының жетекші ауыл шаруашылығы дақылдарының бірі болып табылады, алайда оның өнімділігі вирустық ауруларға және дәстүрлі тұқым шаруашылығының тиімділігінің жеткіліксіздігіне байланысты төмендейді, бұл сауықтыру материалын алудың биотехнологиялық әдістерін қолдану қажеттілігін негіздейді. Зерттеу мақсаты in vitro мәдениетінде Романо және Ривьера сорттарының микроөсімдіктерінің өсуі мен дамуының тиімділігін арттыру үшін минералды және гормоналды тамақтанудың оңтайлы жағдайларын анықтау. Өсіру зарарсыздандыру, гормоналды қоспалар және макро және микроэлементтердің концентрациясы өзгерген Мурасиге-Скуг және Уайт орталарында жүргізілді. Морфогенез, тамыр жүйесінің дамуы және көбею коэффициенті бағаланды. Ортаның құрамына сорттық-спецификалық реакциялар орнатылды; минералды және гормоналды тамақтануды оңтайландыру морфогенездің жоғарылауына және көбею коэффициентінің жоғарылауына ықпал етті, бұл сауықтыру отырғызу материалын өндіру технологиясын жетілдіруге мүмкіндік береді.

1. Kenshimov A. Analiz otrasli «Sel'skoe hozyajstvo» / Almaty. - 2019. - p.5-81

2. Анисимов Б.В., Симаков Е.А., Жевора С.В. и др Картофель: производство, потребление, тенденции рынка, регламенты качества, прогнозы и перспективы. - Чебоксары: Новое Время, 2022. - 66 с.

3. «World revised figures show halt in rise in potato production» / February 25, 2020. https://potatocongress.org/world-revised-figures-show-halt-in-rise-in-potato-production

4. Nutritional composition of potatoes and their impact on human health - Literature Review // Europotat - 2024, april.

5. Тоқбергенова Ж.Ә. Картоп дақылын микроклонды көбейту. - Алматы, 2008. 30 б.

6. Argynbayeva, AM, Daurov, DL, Sapakhova, ZB, Zhambakin, KZ, Shamekova, MK. (2023). Potato viruses in Kazakhstan and methods for obtaining virus-free seed material. Bulletin of the LN Gumilyov Eurasian National University. Bioscience Series, 144(3), 54-68. DOI: 10.32523/2616-7034-2023-144-3- 54-68.

7. Tessema, L., Kakuhenzire, R., Seid, E., Tafesse, S., Tadesse, Y., Negash, K., McEwan, M. (2024). Detection of six potato viruses using double antibody sandwich ELISA from in vitro, screen house and field grown potato crops in Ethiopia. Discover Applied Sciences, 6(3), 79. DOI: 10.1007/s42452-024-06832-9.

8. Gopal, J., Khurana, S.M.P. Handbook of Potato Production, Improvement, and Postharvest Management. - CRC Press, 2021. - 624 p.

9. Эффективность применения биотехнологических методов в оригинальном семеноводстве картофеля в ФГБНУ «Кемеровский НИИСХ» // Развитие новых технологий селекции и создание от ечественного конкурентноспособного семенного фонда картофеля: материалы междунар. науч.- практ. конф. - 2016. - С. 72-76.

10. Ходаева В. П., Куликова В. И. Размножение сортов картофеля в культуре in vitro на различных питательных средах // Достижения науки и техники АПК. - 2016. - Т. 30, № 10. - С. 66-68.

11. Романова М.С., Хаксар Е.В., Новиков О.О., Леонова Н.И., Семенов А.Г. Влияние различных составов питательной среды на развитие микрорастений картофеля сорта Антонина. Сибирский вестник сельскохозяйственной науки. 2020;50(6):26-36.

12. Новиков О.О., Романова М.С., Хаксар Е.В., Леонова Н.И., Косинова Е.И. Влияние различных составов питательной среды на развитие микрорастений картофеля сорта Солнечный. Сибирский вестник сельскохозяйственной науки. 2021;51(6): 11-21.

13. Демчук И.В. О необходимости высокопродуктивных линий при оздоровлении сортов картофеля биотехнологическими методами // Картофелеводство: сб. науч. тр. Мн., 2007. Т.13. С. 27-37