Киберқауіпсіздік: жеке деректерді қорғау мәселелері

Бұл мақалада цифрлық заманда жеке деректердің қорғалуының маңыздылығы мен киберқауіпсіздік саласындағы өзекті мәселелер қарастырылады. Жеке деректер дегеніміз - адамның аты-жөні, жеке сәйкестендіру нөмірі (ЖСН), мекенжайы, телефон нөмірі, банк шоттары сияқты ақпараттар. Мұндай деректердің қауіпсіздігіне нұқсан келсе, жеке тұлғаның құқықтары бұзылып, материалдық және моральдық зиян келуі мүмкін. Мақалада дербес деректердің не екені, оларды қорғаудың заманауи тәсілдері, сонымен қатар заңнамалық және техникалық шаралар талданады. Зерттеу барысында қазақстандық және шетелдік тәжірибелерге сүйене отырып, нақты ұсыныстар берілді.

1. Қазақстан Республикасының «Жеке деректер және оларды қорғау туралы» Заңы. 2013 жылғы 21 мамырдағы №94-V. - https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z1300000094

2. European Parliament and Council. General Data Protection Regulation (GDPR), Regulation (EU) 2016/679. - https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2016/679/oj

3. ҚР Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі. Ресми сайт. - https://www.gov.kz/memleket/entities/cdiai?lang=kk

4. Мемлекеттік техникалық қызмет (МТҚ). Киберқауіпсіздік бойынша 2023 жылғы есеп. - https://www.nitec.kz/

5. Kaspersky Security Bulletin. Threat Predictions for Industrial Cybersecurity. - https://www.kaspersky.com/blog

6. Group-IB. Hi-Tech Crime Trends 2023/2024. - https://group-ib.com/resources/threat-research/

7. Times of Central Asia. Cyberattacks Double in Kazakhstan in Early 2025 - https://timesca.com/cyberattacks-double-in-kazakhstan-in-early-2025