БИОГРАФИЯЛЫҚ НАРРАТИВ –ҰЖЫМДЫҚ ЖАД КӨРІНІСІ: ЖҰМАБЕК АХМЕТҰЛЫ ТӘШЕНОВ ТУРАЛЫ ТАРИХ ҚАЛАЙ БАЯНДАЛАДЫ

Мақалада биографиялық нарратив ұжымдық жады мен ұлттық бірегейліктің формасы ретінде қарастырылады. Биографиялық нарратив – адамның өзінің өмірі туралы құрып, үнемі қайта қарастырып отыратын, сол арқылы тұлғалық бірегейлігін қалыптастыратын, өмір жолын түсінуге және өзі туралы әлемге хабарлауға мүмкіндік беретін байланысты әрі мағыналы тарих. Зерттеуде биографиялық нарратив Қазақстанның жаңа кезеңіндегі танымал мемлекет қайраткері Жұмабек Ахметұлы Тәшеновтің өмірі мен қызметін талдауда қолданылды.
Зерттеу барысында авторлар нарративтік, дискурстық және герменевтикалық талдау әдістерін пайдаланды. Дереккөздер базасын мемлекет қайраткері, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының Төрағасы Ж. Тәшеновтің өмірі мен қызметіне қатысты ғылыми жарияланымдар, мемуарлар мен медиа-материалдар құрады.
Зерттеу нәтижелері Ж.Тәшенов бейнесінің тарихи репрезентация және ұлттық құндылықтарды символдық заңдастыру функцияларын атқаратынын, ал биографиялық нарратив ұжымдық жады мен патриоттық сананы нығайтудың құралы болып табылатынын көрсетті. Авторлар зерттеу барысында жеке тұлғаның өмірбаяны мәдени жадының элементіне қалай трансформацияланатынын ашып көрсете алды.

1. Рикёр П. Время и рассказ. Том I-III. – Москва: Университетская книга, 2000. (ориг. фр. Temps et récit, 1983-1985).

2. Хальбвакс М. Социальные рамки памяти. – Москва: Новое издательство, 2007. (ориг. Les cadres sociaux de la mémoire, 1925).

3. Ассман Я. Культурная память: Письмо, память о прошлом и политическая идентичность в высоких культурах древности. – Москва: Языки славянской культуры, 2004.

4. Ассман А. Долгая тень прошлого: Мемориальная культура и историческая политика. – Москва: Новое литературное обозрение, 2014.

5. Еңсенов Қ., Дүйсен С. Жұмабек Тәшенев. – Астана: Фолиант, 2010.

6. Жұмабек Тәшенов – ел тарихындағы әділдік пен қайсарлық символы. – Inform.kz, 2025.

7. Қазақ жерін қорғап қалған қайраткер – Жұмабек Тәшенов. – Malim.kz, 2023.

8. Жұмабек Ахметұлы Тәшенов // Wikipedia.org, жаңартылған 2025 ж.

9. Қазақстан Ұлттық электронды кітапханасы (Kazneb.kz) – https://kazneb.kz

10. Foucault M. The Order of Discourse. – Paris: Gallimard, 1971.